We staan er niet bij stil, maar zonder het te weten gebruiken we vrijwel allemaal dagelijks onze telefoon om op sociale media te gaan. Het verzenden van een bericht, iets delen, nieuws volgen of even scrollen online. Op zichzelf is dit helemaal niet gek. Via sociale media maak je immers makkelijker contact met anderen. Sociale media zorgt soms ook voor herkenning, steun of inspiratie.
Wat aan de andere kant enorm opvalt, is dat sociale media invloed heeft op je stemming. Je blijft langer doorscrollen dan je van plan was of je vergelijkt jezelf met anderen. Iedereen ervaart sociale media anders. Bij de ene komen gevoelens van onrust en bij de ander juist van voldoening.
In dit artikel lees je welke invloed sociale media kan hebben op je mentale gezondheid, wanneer het een probleem kan worden en hoe je hier bewuster mee omgaat.
De definitie van ‘mentale gezondheid’
Om mentale gezondheid te definiëren moeten we kijken naar het gevoel en de mindset. Bij mentale gezondheid gaat het om klachten, hoe je met stress omgaat en hoe je contact houdt met anderen. Denk bij mentale gezondheid ook aan hoe je sterk blijft wanneer iets tegenzit.
Volgens het RIVM is mentale gezondheid afhankelijk van verschillende factoren. Denk aan leefomstandigheden, werk, het sociale leven en de leefomgeving. Ook weerbaarheid en welbevinden spelen een rol. [1] Je neemt je telefoon mee naar school, werk, bed of op de bank. Hierdoor oefent social media meer invloed uit op je mentale gezondheid dan je zou denken.
Sociale media heeft ook voordelen
Sociale media heeft gelukkig ook diverse voordelen. Denk aan steun bij mensen die hetzelfde als jou meemaken. Je vindt via social media ook veel waardevolle informatie. Met sociale media hou je daarnaast contact met vrienden. Personen die sociale media actief gebruiken voelen zich volgens Trimbos vaak prettiger. [2] In plaats van slechts blijven scrollen, hebben ze echt contact met anderen.
Online herkenning doet veel en dat geeft soms ook opluchting. Je ervaart dat anderen ook twijfelen of vastlopen en hierdoor voel je je minder alleen. Dit maakt de stap naar een gesprek iets makkelijker.
Wanneer je juist spanning krijgt van sociale media
Scrollen op sociale media voelt niet altijd prettig aan. Bijvoorbeeld wanneer je gaat vergelijken of als je gaat scrollen zonder doel. Je ziet vaak de mooiste momenten van anderen en dit roept bepaalde emoties op. Al weten de meeste personen wel dat dit slechts een deel van de werkelijkheid is, toch raakt dit het zelfbeeld bij bepaalde mensen.
Volgens Trimbos zorgt passief gebruik van sociale media voor de oproep van nare gevoelens zoals vergelijken, eenzaamheid en somberheid. Actief gebruik zorgt bij velen juist voor een positiever zelfbeeld. [3]
Ook het aantal likes, reacties en volgers op sociale media zijn van invloed op de mentale gezondheid. Een positieve reactie werkt motiverend, maar een nare opmerking komt hard binnen. Dit geldt vooral bij personen die kampen met vermoeidheid, stress en onzekerheid.
Waarom je stemming invloed heeft op je social media gebruik
Sociale media kunnen iets doen met je stemming, maar je stemming bepaalt ook hoe je sociale media gebruikt. Iemand die gelukkig is, gebruikt een telefoon vooral voor contact of ontspanning. Personen die zich eenzaam, gespannen of verdrietig voelen, zoeken sneller naar afleiding en dat is menselijk.
Helaas ontstaat er hierdoor ook een negatief patroon. Je grijpt steeds naar je telefoon voor een goed gevoel, maar daarna is het gevoel juist leger of onrustiger. Volgens Trimbos is de relatie tussen sociale media en welzijn voor iedereen anders.
Wat doet sociale media met rust en slaap?
Er is altijd wel iets te zien online: een nieuw bericht, video, reactie of een melding. Je hoofd krijgt niet genoeg rust waardoor afschakelen in de avond moeilijker wordt. Een paar minuten scrollen voelen vaak onschuldig, maar voordat je het weet is er meer tijd voorbij gegaan dan verwacht.
Hoe ga je bewuster om met sociale media?
Bewuster omgaan met sociale media lijkt ingewikkeld, maar dit hoeft niet zo te zijn. Kijk ten eerste naar je eigen patroon en sta er even bij stil van hoe je je voelt na het scrollen. Bewuster omgaan met sociale media betekent dat je kiest voor wat goed voelt. Meer contact en rust en minder druk door alles wat je online ziet.
Volgens het Digitale Balans Model van Netwerk Mediawijsheid en Trimbos spelen er naast schermtijd nog meer zaken een rol bij mentale gezondheid. [4] Je hoeft sociale media niet meteen helemaal uit je leven te halen. Kleine aanpassingen helpen vaak al.
Zet meldingen uit, leg je telefoon tijdens het eten of voor het slapengaan weg en stel eventueel een dagelijkse tijdslimiet in voor apps die veel van je aandacht vragen. Kies daarnaast bewust welke accounts je volgt en vul je tijdlijn met content waar je energie van krijgt in plaats van onzeker van wordt.
Wanneer wordt sociale media een probleem?
Neemt sociale media je dagelijks leven over? Dan spreken we over een probleem en is online therapie interessant. Voorbeelden zijn als je steeds blijft checken op meldingen, als je eindeloos blijft scrollen, als je jezelf voortdurend vergelijkt of als je hierdoor slechter slaapt. Op het moment dat sociale media je stemming bepaalt, dan is het goed om daar aandacht aan te geven. Online activiteiten moeten je geen spanning, somberheid of onzekerheid geven.
Bij Internettherapeut checkt een online psycholoog je patronen. Dit gebeurt volledig zonder te oordelen. Neem contact op met Internettherapeut voor online hulp of meer informatie.
Veelgestelde vragen over sociale media en mentale gezondheid
Is sociale media slecht voor je mentale gezondheid?
Nee. De invloed van sociale media op je mentale gezondheid hangt af van hoe je sociale media gebruikt, welke content je ziet en hoe je je op dat moment voelt.
Waarom voel ik me juist slechter na scrollen?
Online word je telkens geconfronteerd met mooie beelden. Hierdoor ga je jezelf met anderen vergelijken.
Helpt het om gebruik van sociale media te beperken?
Ja, het beperken van sociale media gebruik zorgt bij sommigen voor rust. Voor anderen is het handiger om op een andere manier om te leren gaan met sociale media.
Bronnen:
[1] RIVM. Mentale gezondheid en welbevinden.
https://www.rivm.nl/sociale-wetenschappen/mentale-gezondheid-en-welbevinden
[2] Trimbos-instituut. Sociale media en mentale gezondheid.
https://www.trimbos.nl/kennis/digitale-media-gokken/expertisecentrum-digitalisering-en-welzijn/sociale-media-en-welzijn/mentale-gezondheid/
[3] Trimbos-instituut. Wederzijdse invloed sociale media en welzijn bij jongeren.
https://www.trimbos.nl/kennis/digitale-media-gokken/expertisecentrum-digitalisering-en-welzijn/sociale-media-en-welzijn/invloed-jongeren/
[4] Netwerk Mediawijsheid. Digitale Balans.
https://netwerkmediawijsheid.nl/op-mediawijzer-net/digitale-balans-model/
